fbpx Zgoda pacjenta – co należy w niej umieścić? - VIVADENTAL EUROPEAN IMPLANT & AESTHETICS CENTRE

Zgoda pacjenta – co należy w niej umieścić?

Marta Handzlik - Rosuł ‐ 5 grudnia 2019

Powodem wyboru takiego, a nie innego tematu na tekst otwierający bloga było niedawne pytanie zadane przez znajomego stomatologa: „Czy formularze zgody pacjenta naprawdę musza być pisane takim językiem? Przecież pacjent nic z nich nie rozumie”.

Jest w tym niewątpliwie trochę (albo nawet bardzo dużo) racji, ale niestety kwestia zrozumienia przez pacjenta podpisywanej zgody nie jest związana z jej treścią, tylko z brakiem komunikacji na linii lekarz – pacjent.

Zgoda pacjenta jest niewątpliwie najważniejszym elementem leczenia. Większość podmiotów medycznych nie ma problemu z uzyskiwaniem zgody pacjenta na zabiegi medyczne o podwyższonym ryzyku. Gotowe formularze dla różnego typu zabiegów stomatologicznych można znaleźć w każdym gabinecie.

Warto jednak podkreślić, że zgoda pacjenta musi być poprzedzona udzieloną należycie informacją, co w praktyce nazywane jest tak zwaną zgodą objaśnioną.

To z kolei oznacza, że pacjent świadomie akceptuje zrozumiałe dla siebie ryzyko dokonania zabiegu. Świadomie też przejmuje to ryzyko na siebie. Dopiero taka zgoda – podkreślę to raz jeszcze – w pełni świadoma – wyłącza bezprawność interwencji lekarza.

Warto pamiętać, że sama aprobata pacjenta dla dokonania zabiegu uzyskana w sytuacji braku uprzedniego udzielenia mu przystępnej informacji nie może być traktowana jako zgoda.

Rolą lekarza dentysty jest więc nie tylko wręczenie pacjentowi do podpisu formularza zgody zawierającego opis wszystkich możliwych następstw leczenia, ale także wyjaśnienie, jakie ryzyko niesie za sobą zabieg. Wyjaśnienie – dodajmy – jak najbardziej przystępnym dla pacjenta językiem.

Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 2017 r. (V CSK 619/16), zgodnie z którym informacja udzielana przez lekarza przed zabiegiem powinna zawierać takie dane, które pozwolą pacjentowi podjąć decyzję o wyrażeniu zgody na zabieg z pełną świadomością tego, na co się godzi i czego może się spodziewać. Lekarz powinien poinformować pacjenta o rodzaju i celu zabiegu oraz o wszystkich jego następstwach, które mogą być skutkiem zabiegu, tj. pożądanych – ze względu na jego cel – skutkach zabiegu, jak i o innych jego skutkach (tzw. skutkach ubocznych). Informacja powinna w szczególności obejmować dające się przewidzieć możliwe następstwa zabiegu.

Jaką formę ma mieć zgoda pacjenta? Aby odpowiedzieć na to pytanie należałoby zajrzeć do przepisów. I tak zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 537 z późn. zm.) lekarz może przeprowadzić badanie lub udzielić innych świadczeń zdrowotnych, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, po wyrażeniu zgody przez pacjenta.

Dodatkowo lekarz może wykonać zabieg operacyjny albo zastosować metodę leczenia lub diagnostyki stwarzającą podwyższone ryzyko dla pacjenta, po uzyskaniu jego pisemnej zgody. Przed wyrażeniem zgody przez pacjenta w sytuacji, o której mowa wyżej, lekarz ma obowiązek udzielenia mu informacji.

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, zgoda osób wyżej wymienionych może być wyrażona ustnie albo nawet poprzez takie ich zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje na wolę poddania się proponowanym przez lekarza czynnościom medycznym.

W przepisach prawnych brak wyraźnego wskazania formy, w jakiej powinna zostać wyrażona zgoda pacjenta (poza zgodą na zabieg operacyjny, albo wysokiego ryzyka). Powszechnie stawia się jednak wymóg, aby zgoda na leczenie została wyrażona w sposób niebudzący wątpliwości. Oznacza to, że sam brak sprzeciwu pacjenta z pewnością nie jest wystarczający. Nie będzie zgodą samo zgłoszenie się pacjenta do kliniki i poddanie się woli lekarza w zakresie wszystkich przeprowadzanych czynności.

W praktyce spotyka się różne formy wyrażenia zgody na wykonanie zabiegu. Może być ona wyraźna lub dorozumiana. Wyraźna zgoda może przybrać formę pisemną lub ustną, w obecności świadków lub bez świadków. Treścią oświadczenia o wyrażeniu zgody powinno być określenie rodzaju zabiegu. Niezachowanie formy pisemnej w przypadku leczenia operacyjnego czy podwyższonego ryzyka nie prowadzi co prawda do uznania zgody za prawnie nieskuteczną, ale zmniejsza ewentualne znaczenie dowodowe ustnej zgody pacjenta. Słowem – dla celów dowodowych warto, aby każda zgoda pacjenta była dokonywana w formie pisemnej. Pozwoli to lekarzowi na uniknięcie wielu niepotrzebnych komplikacji i stresów w sytuacji konfliktu z pacjentem.

Na zakończenie warto podkreślić, że zgoda pacjenta dotyczy konkretnego zabiegu medycznego i nie może mieć charakteru blankietowego. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24.09.2015r. (V CSK 738/14) orzekł, że jeśli na skutek powikłań po planowanej operacji pojawi się konieczność przeprowadzenia kolejnych zabiegów medycznych o innym charakterze lub innymi metodami, należy odebrać od pacjenta pisemną „poinformowaną” zgodę na wykonanie każdego z nich.


Komentarze


Nawigacja po postach