Powodem wyboru takiego, a nie innego tematu na tekst otwieraj\u0105cy bloga by\u0142o niedawne pytanie zadane przez znajomego stomatologa: \u201eCzy formularze zgody pacjenta naprawd\u0119 musza by\u0107 pisane takim j\u0119zykiem? Przecie\u017c pacjent nic z nich nie rozumie\u201d.<\/p>\n
Jest w tym niew\u0105tpliwie troch\u0119 (albo nawet bardzo du\u017co) racji, ale niestety kwestia zrozumienia przez pacjenta podpisywanej zgody nie jest zwi\u0105zana z jej tre\u015bci\u0105, tylko z brakiem komunikacji na linii lekarz – pacjent.<\/p>\n
Zgoda pacjenta jest niew\u0105tpliwie najwa\u017cniejszym elementem leczenia. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 podmiot\u00f3w medycznych nie ma problemu z uzyskiwaniem zgody pacjenta na zabiegi medyczne o podwy\u017cszonym ryzyku. Gotowe formularze dla r\u00f3\u017cnego typu zabieg\u00f3w stomatologicznych mo\u017cna znale\u017a\u0107 w ka\u017cdym gabinecie.<\/p>\n
Warto jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce zgoda pacjenta musi by\u0107 poprzedzona udzielon\u0105 nale\u017cycie informacj\u0105, co w praktyce nazywane jest tak zwan\u0105 zgod\u0105 obja\u015bnion\u0105<\/strong>.<\/p>\n To z kolei oznacza, \u017ce pacjent \u015bwiadomie<\/strong> akceptuje zrozumia\u0142e dla siebie ryzyko dokonania zabiegu. \u015awiadomie<\/strong> te\u017c przejmuje to ryzyko na siebie. Dopiero taka zgoda – podkre\u015bl\u0119 to raz jeszcze \u2013 w pe\u0142ni \u015bwiadoma<\/strong> – wy\u0142\u0105cza bezprawno\u015b\u0107 interwencji lekarza.<\/p>\n Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce sama aprobata pacjenta dla dokonania zabiegu uzyskana w sytuacji braku uprzedniego udzielenia mu przyst\u0119pnej informacji nie mo\u017ce by\u0107 traktowana jako zgoda.<\/p>\n Rol\u0105 lekarza dentysty jest wi\u0119c nie tylko<\/strong> wr\u0119czenie pacjentowi do podpisu formularza zgody zawieraj\u0105cego opis wszystkich mo\u017cliwych nast\u0119pstw leczenia, ale tak\u017ce wyja\u015bnienie<\/strong>, jakie ryzyko niesie za sob\u0105 zabieg. Wyja\u015bnienie \u2013 dodajmy – jak najbardziej przyst\u0119pnym dla pacjenta j\u0119zykiem.<\/p>\n Warto w tym miejscu zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 31 sierpnia 2017 r. (V CSK 619\/16), zgodnie z kt\u00f3rym informacja udzielana przez lekarza przed zabiegiem powinna zawiera\u0107 takie dane, kt\u00f3re pozwol\u0105 pacjentowi podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 o wyra\u017ceniu zgody na zabieg z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 tego, na co si\u0119 godzi i czego mo\u017ce si\u0119 spodziewa\u0107<\/strong>. Lekarz powinien poinformowa\u0107 pacjenta o rodzaju i celu zabiegu oraz o wszystkich jego nast\u0119pstwach, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 skutkiem zabiegu, tj. po\u017c\u0105danych – ze wzgl\u0119du na jego cel – skutkach zabiegu, jak i o innych jego skutkach (tzw. skutkach ubocznych). Informacja powinna w szczeg\u00f3lno\u015bci obejmowa\u0107 daj\u0105ce si\u0119 przewidzie\u0107 mo\u017cliwe nast\u0119pstwa zabiegu<\/strong>.<\/p>\n Jak\u0105 form\u0119 ma mie\u0107 zgoda pacjenta? Aby odpowiedzie\u0107 na to pytanie nale\u017ca\u0142oby zajrze\u0107 do przepis\u00f3w. I tak zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 537 z p\u00f3\u017an. zm.) lekarz mo\u017ce przeprowadzi\u0107 badanie lub udzieli\u0107 innych \u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych, z zastrze\u017ceniem wyj\u0105tk\u00f3w przewidzianych w ustawie, po wyra\u017ceniu zgody przez pacjenta.<\/p>\n Dodatkowo lekarz mo\u017ce wykona\u0107 zabieg operacyjny albo zastosowa\u0107 metod\u0119 leczenia lub diagnostyki stwarzaj\u0105c\u0105 podwy\u017cszone ryzyko dla pacjenta, po uzyskaniu jego pisemnej zgody. Przed wyra\u017ceniem zgody przez pacjenta w sytuacji, o kt\u00f3rej mowa wy\u017cej, lekarz ma obowi\u0105zek<\/strong> udzielenia mu informacji.<\/p>\n Je\u017celi ustawa nie stanowi inaczej, zgoda os\u00f3b wy\u017cej wymienionych mo\u017ce by\u0107 wyra\u017cona ustnie albo nawet poprzez takie ich zachowanie, kt\u00f3re w spos\u00f3b niebudz\u0105cy w\u0105tpliwo\u015bci<\/strong> wskazuje na wol\u0119 poddania si\u0119 proponowanym przez lekarza czynno\u015bciom medycznym.<\/p>\n W przepisach prawnych brak wyra\u017anego wskazania formy, w jakiej powinna zosta\u0107 wyra\u017cona zgoda pacjenta (poza zgod\u0105 na zabieg operacyjny, albo wysokiego ryzyka). Powszechnie stawia si\u0119 jednak wym\u00f3g, aby zgoda na leczenie zosta\u0142a wyra\u017cona w spos\u00f3b niebudz\u0105cy w\u0105tpliwo\u015bci<\/strong>. Oznacza to, \u017ce sam brak sprzeciwu<\/strong> pacjenta z pewno\u015bci\u0105 nie jest wystarczaj\u0105cy<\/strong>. Nie b\u0119dzie zgod\u0105 samo zg\u0142oszenie si\u0119 pacjenta do kliniki i poddanie si\u0119 woli lekarza w zakresie wszystkich przeprowadzanych czynno\u015bci.<\/p>\n W praktyce spotyka si\u0119 r\u00f3\u017cne formy wyra\u017cenia zgody na wykonanie zabiegu. Mo\u017ce by\u0107 ona wyra\u017ana lub dorozumiana<\/strong>. Wyra\u017ana zgoda mo\u017ce przybra\u0107 form\u0119 pisemn\u0105 lub ustn\u0105, w obecno\u015bci \u015bwiadk\u00f3w lub bez \u015bwiadk\u00f3w. Tre\u015bci\u0105 o\u015bwiadczenia o wyra\u017ceniu zgody powinno by\u0107 okre\u015blenie rodzaju zabiegu. Niezachowanie formy pisemnej w przypadku leczenia operacyjnego czy podwy\u017cszonego ryzyka nie prowadzi co prawda do uznania zgody za prawnie nieskuteczn\u0105, ale zmniejsza ewentualne znaczenie dowodowe ustnej zgody pacjenta. S\u0142owem – dla cel\u00f3w dowodowych warto, aby ka\u017cda zgoda pacjenta by\u0142a dokonywana w formie pisemnej. Pozwoli to lekarzowi na unikni\u0119cie wielu niepotrzebnych komplikacji i stres\u00f3w w sytuacji konfliktu z pacjentem.<\/p>\n Na zako\u0144czenie warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce zgoda pacjenta dotyczy konkretnego zabiegu medycznego<\/strong> i nie mo\u017ce mie\u0107 charakteru blankietowego. S\u0105d Najwy\u017cszy w wyroku z dnia 24.09.2015r. (V CSK 738\/14) orzek\u0142, \u017ce je\u015bli na skutek powik\u0142a\u0144 po planowanej operacji pojawi si\u0119 konieczno\u015b\u0107 przeprowadzenia kolejnych zabieg\u00f3w medycznych o innym charakterze lub innymi metodami, nale\u017cy odebra\u0107 od pacjenta pisemn\u0105 \u201epoinformowan\u0105\u201d zgod\u0119 na wykonanie ka\u017cdego z nich.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Powodem wyboru takiego, a nie innego tematu na tekst otwieraj\u0105cy bloga by\u0142o niedawne pytanie zadane przez znajomego stomatologa: \u201eCzy formularze zgody pacjenta naprawd\u0119 musza by\u0107 pisane takim j\u0119zykiem? Przecie\u017c pacjent nic z nich nie rozumie\u201d. Jest w tym niew\u0105tpliwie troch\u0119 (albo nawet bardzo du\u017co) racji, ale niestety kwestia zrozumienia przez pacjenta podpisywanej zgody nie jest … <\/p>\n